ΣΚΗΤΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

 

ΣΚΗΤΗ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΗΣ

 

Ἀμέσως μετὰ τὴν Νέα Σκήτη, ἀνοίγεται τὸ πανὅραμα τῆς Σκήτης τῆς Ἁγίας Ἄννης. Οἱ Καλύβες, ξεπροβάλλουν μέσα στὴν βλάστηση, σκαρφαλωμένες στὴν βόρεια καὶ στὴν νότια πλαγιὰ μιας βαθιάς ῥεματιᾶς, ποὺ τὴν διατρέχει μία νεροσυρμή. Ἡ ψηλότερα χτισμένη Καλύβα, εἶναι σὲ ὐψόμετρο τετρακοσίων πενήντα μέτρων, ἐνῶ τὸ Κυριακό εἶναι στὰ τριακόσια μέτρα. Τὸ κλείσιμο τῆς ῥεματιᾶς στέφει ὁ μαρμάρινος κώνος τοῦ Ἄθω. Βλέπουμε γκρίζους βράχους καὶ σάρες.

Χαμηλὰ στὴν παραλία, βλέπουμε τὸ διώροφο Κάθισμα τοῦ Ἁγίου Ἐλευθερίου. Εἶναι τὰ Βουλευτήρια, ἀπὸ τὸ ὁμώνυμο ἀρχαῖο μονύδριο, ποὺ ἀναφέρεται σὲ ἔγγραφο τοῦ 1010. Ἦταν ἀφιερωμένο στὴν Θεοτόκο καὶ ἐρημώθηκε ἐξαιτίας πειρατικῶν ἐπιδρομῶν. Τὸν 14^ο αἰῶνα μόνασαν ἐκεῖ ὁ Ὅσιος Νήφων καὶ ὁ Ὅσιος Γερόντιος, τελευταῖος ἡγούμενος τοῦ μονυδρίου. Ὁ Γερόντιος ἐγκαταστάθηκε κατόπιν στὴν περιοχή τοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος, ὅπου μὲ θαῦμα τῆς Θεοτόκου ἀνέβλυσε πηγή, ἡ ὁποία στέρεψε ὅταν τὸ νερό της χρησιμοποιήθηκε γιὰ τὸ πότισμα τοῦ λαχανόκηπου καὶ τὸ πλύσιμο τῶν ῥοῦχων. Σὲ ὅραμα, ἡ Θεοτόκος είπε στὸν Ὅσιο ὅτι τὸ νερὸ ἦταν μόνο γιὰ νὰ συντηρεῖ στὴν ζωὴ τοὺς ἀσκητές. Θαυματουργῶς ἀνέβλυσε νέα πηγή, ποὺ θεωρεῖται πλέον ἁγίασμα. Ἡ ποσότητα τοῦ νεροῦ εἶναι πάντα σταθερή. Τὴν σημερινή Καλύβη ἔκτισε μαζί μὲ τὸν ναό τὸ 1729 ὁ μοναχός Σαμουὴλ ἀπὸ τὰ Κύθηρα. Τὸ οἴκημα ἀνακαίνισε τὸ 1900, ἡ Μεγίστη Λαύρα.

Ἀμέσως μετά, βρίσκεται ὁ ἀρσανὰς τῆς Σκήτης.

Εἶναι ἡ μεγαλύτερη καὶ ἀρχαιότερη Σκήτη τῆς Λαύρας. Ἡ περιοχὴ κατοικοῦνταν ἀπὸ ἀναχωρητὲς πολὺ πρὶν τὴν ἐπίσημη ἀναγνώρισή της. Εὑρήματα, πιστοποιοῦν κατοίκηση ἀπὸ τὸ 1007. Οἱ περισσότερες Καλύβες ἔχουν ἐνσωματωμένο ναὸ καὶ μικρή καλλιεργήσιμη ἔκταση γῆς.

Ἐπὶ Τουρκοκρατίας, ἡ Σκήτη τῆς Ἁγίας Ἄννης, ὅπως καὶ ἡ Σκήτη τῶν Καυσοκαλυβίων καὶ ἡ Ἰβηρίτικη Σκήτη, λειτουργοῦσε σὰν φροντιστήριο Μαρτύρων μὲ φημισμένους πνευματικοὺς πατέρες, ὅπως ὁ ἱερομόναχος Βησσαρίων, οἱ ὁποῖοι ἀναδείχθηκαν σὲ ἀλείπτες –ὁ ὅρος παραπέμπει στοὺς διδασκάλους τῶν ἀθλημάτων ποὺ ἄλειψαν μὲ λάδι τοὺς ἀθλητὲς πρὶν τὴν ἄθλησή τους στὶς ἀρχαῖες παλαίστρες. Στὴν Σκήτη τῆς Ἁγίας Ἄννης μόνασαν οἱ Ὁσιομάρτυρες· Μακάριος Προύσης, Νικόδημος Ἐλμπασάν, Κοσμᾶς Κωνσταντινούπολης, Λουκᾶς Μυτιλήνης, Ἱλαρίων Κωνσταντινούπολης, Νικήτας Σεῤῥῶν, Δαβὶδ Θεσσαλονίκης, Παῦλος Πελοποννήσιος, καὶ Νεκτάριος Σμύρνης. Μὲ τὶς προσόδους ἐράνων μεταξὺ τῶν ὑπόδουλων χριστιανῶν, ὁ Ἅγιος Νεομάρτυρας Δαβίδ ἔκτισε τὸ παρεκκλήσιο τῆς Θείας Μεταμορφώσεως στὴν κορυφὴ τοῦ Ἄθω. Στὴν Σκήτη ἐγκαταβίωσαν ἐπίσης ὁσιακὲς μορφές, μεταξὺ τῶν ὁποίων ὁ Ὅσιος Σωφρόνιος καὶ ὁ Ὅσιος Σάββας ὁ ἐν Καλύμνῳ.

Ἀπὸ τὸν ἀρσανά, ξεκινάει τσιμεντόστρωτο μονοπάτι ποὺ διατρέχει τὴν κοίτη τῆς ῥεματιᾶς. Παρακολουθεῖ τὴν νεροσυρμή, καὶ μετὰ ἀπὸ χίλια τετρακόσια σκαλοπάτια διακλαδώνεται· δεξιὰ συνεχίζει πρὸς Μικρά Ἁγία Ἄννα καὶ ἀριστερά, μετὰ ἀπὸ ἑκατὸν πενήντα σκαλοπάτια, φτάνει στὸ συγκρότημα τοῦ Κυριακοῦ.

Ἡ ὕπαρξη ἄφθονου νεροῦ, καθιστά δυνατὴ τὴν καλλιέργεια τοῦ φυτοῦ Coix Lacryma L. Τὸ φυτὸ αὐτό, ποὺ μοιάζει μὲ καλάμι, βγάζει στάχυ μὲ σκληροὺς κόκκους, γνωστοὺς ὡς Δάκρυα τῆς Παναγίας. Μὲ αὐτούς, κελλιῶτες καὶ σκητιῶτες μοναχοί, φτιάχνουν κομποσχοίνια. Ἡ νεροσυρμή, χρησιμοποιήθηκε στὸ παρελθόν καὶ ὡς ὑδροτριβεῖο, γιὰ τὴν ἐπεξεργασία τῶν μάλλινων καλογερίστικων σκούφων.

Τὸ συγκρότημα τοῦ Κυριακοῦ τῆς Σκήτης, περιβάλλεται ἀπὸ προστατευτικὸ περίβολο. Ἀνακαινίστηκε τὸ 2000 καὶ εἶναι εὐδιάκριτο ἀπὸ τὸ πλοῖο ἐξαιτίας τῶν πολύχρωμων ἐπιχρισμάτων στὶς ἐξωτερικές του ὄψεις. Περιλαμβάνει ναό, τράπεζα, ξενῶνα, τὴν κατοικία τοῦ ἑκάστοτε Δικαίου καὶ τὴν βιβλιοθήκη τῆς Σκήτης. Στὸ ὑπέρθυρο τῆς εἰσόδου, ὑπάρχει σύγχρονη τοιχογραφία τῆς Κοιμήσεως τῆς Ἁγίας Ἄννης. Στὴν αὐλὴ τοῦ συγκροτήματος, ποὺ εἶναι μεγαλύτερο ἀπὸ πολλές Μονὲς ἐκτὸς Ἁγίου Ὄρους, βρίσκεται κιόσκι μὲ ἀπαράμιλλη θέα τοῦ κάβου Πόρτες, τῆς νησίδας Διαπόρτι καὶ τῆς δυτικῆς ἀκτῆς.

Ὁ ναός, ἄρχισε νὰ ἀνοικοδομεῖται ἐπὶ πατριάρχου Διονυσίου Δ΄ τοῦ Βάρδαλη τὸ 1680, ποὺ τὴν ἐποχὴ ἐκείνη μόναζε στὴν Μονὴ Μεγίστης Λαύρας. Τὸ 1728, ὁ ἐθνικὸς εὐεργέτης Ζώης Καπλάνης, βοήθησε στὴν ἀνοικοδόμηση τοῦ δεξιοῦ χοροῦ καὶ τοῦ νάρθηκα. Τὸ 1552-1555, ὁ ἀρχιμανδρίτης Φιλόθεος, μὲ τὴν συνδρομὴ δωρητῶν, τὸν οἰκοδόμησε ἐκ βάθρων, πιὸ εὐρύχωρο. Καθὼς ὁ βράχος πάνω στὸν ὁποῖο εἶναι χτισμένος περιόριζε τὴν εξάπλωση σὲ μῆκος, ὁ ναός διευρύνθηκε σὲ πλάτος καὶ οἱ χοροί του εἶναι τεράστιοι. Οἱ θόλοι τῶν χορῶν σχηματίζουν τεταρτημόρια σφαίρας δυσανάλογα μεγάλα σὲ σχέση μὲ τὸ τύμπανο τοῦ κεντρικοῦ τρούλλου. Σὲ ὑαλόφρακτο ἀρκοσόλιο στὴν νότια πλευρά, βρίσκονται οἱ τάφοι τοῦ πατριάρχη Κυρίλλου Ε΄, τοῦ ἀρχιμανδρίτη Φιλοθέου καὶ τοῦ ἱερομονάχου Δανιὴλ τοῦ Πνευματικοῦ, ποὺ εἰκονίζονται δεξιὰ καὶ ἀριστερὰ σὲ τοιχογραφία. Ὁ Δανιήλ, ἦρθε στὴν Ἁγία Ἄννα ἀπὸ τὸ Κελλὶ τοῦ Ἁγίου Γεωργίου τῆς Προβάτας καὶ ἔκτισε τὴν Καλύβη τοῦ Γενεθλίου τῆς Θεοτόκου, ποὺ βρίσκεται ψηλά, πάνω ἀπὸ τὸ κοιμητήριο. Δώρισε στὸ Κυριακό τὸ πολυτιμότερό του ἅγιο λείψανο· τὸ πόδι τῆς Ἁγίας Θεοπρομήτορος Ἄννας. Τὸ λείψανο, δῶρο τοῦ Πατριαρχείου Ἱεροσολύμων, φυλάσσεται σὲ ἀργυεπίχρυση θήκη καὶ εἶναι ἰδιαίτερα θαυματουργὸ σὲ περιπτώσεις ατεκνίας.

Ὁ ὑαλόφρακτος ἐξωνάρθηκας τοῦ Κυριακοῦ, ἐκτείνεται στὴν νότια πλευρὰ τοῦ ναοῦ. Στὴν ἀνατολικὴ πλευρά, ὑπάρχει κόγχη μὲ τοιχογραφία ποὺ εἰκονίζει τὴν Ἁγία Ἄννα νὰ κρατά στὰ χέρια τῆς τὴν Θεοτόκο.

Ἡ λιτή καὶ ὁ κυρίως ναός εἶναι κατάγραπτοι. Στοὺς τοίχους τῆς λιτῆς εἰκονίζονται ὁλόσωμοι ἀσκητές, καὶ στὰ σταυροθόλια μαρτύρια Ἁγίων. Στὴν παράσταση τοῦ μαρτυρίου τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, κεντρικὴ θέση κατέχει ὁ σκορπιὸς ποὺ ἐμφανίστηκε στὴν φυλακή τοῦ. Εἰκονίζονται μορφὲς ποὺ σπάνια βλέπει κανείς, ὅπως οἱ Ὅσιοι· Ὀρσίσιος, Ἀθανάσιος Λεπεντρινός, Κάστωρ, Γάργαλος καὶ Πετρώνιος.

Ὅπως ἡ λιτή, ἔτσι καὶ ὁ κυρίως ναός, δὲν εἶναι ἰδιαίτερα φωτεινός. Τὸ μέγεθός του ἐσωτερικά, αἰφνιδιάζει. Οἱ εὐρύχωρες ἐπιφάνειες, καλύπτονται μὲ ὑπερμεγέθεις συνθέσεις, ὅπως ἡ Ἀποκαθήλωση στὸν τροῦλλο τοῦ βόρειου χοροῦ καὶ ἡ Θεία Μεταμόρφωση στὸν τροῦλλο τοῦ νότιου χοροῦ. Οἱ τοιχογραφίες, εἶναι ἔργο τῶν ζωγράφων Ἀθανασίου καὶ Κωνσταντίνου ἀπὸ τὴν Κορυτσά, τοῦ 1757. Στὸ Κυριακό, φυλάσσονται ἐπίσης τμῆμα τῆς κάρας τοῦ Ἁγίου Νεομάρτυρος Νεκταρίου καὶ τμήματα τῶν λειψάνων τῶν Ἁγίων Νεομαρτύρων· Μακαρίου, Ἰγνατίου, Εὐθυμίου καὶ Ἀκακίου.

Ψηλότερα στὴν πλαγιά, δεξιὰ ἀπὸ τὸ Κυριακό, κοντά στὸ ἐλικοδρόμιο, εἶναι τὸ κοιμητήριο. Ὁ κοιμητηριακὸς ναός τῆς Ζωοδόχου Πηγῆς τοῦ 1729, χτίστηκε ἀπὸ τὸν πρώην μητροπολίτη Ἄρτης καὶ Ναυπάκτου Νεόφυτο, ποὺ μόναζε στὴν Μονὴ Ἰβήρων.

Κάτω ἀπὸ τὸ κοιμητήριο, εἶναι τὸ σπήλαιο ὅπου ἀσκήτευσε ὁ Ὅσιος Γεράσιμος ὁ ἐν Κεφαλληνίᾳ

***