Κεφάλαιον ΙΘ΄. Εἰς τὰς Μονὰς Χιλιανδαρίου καὶ Ζωγράφου.
1. Οἱ πατέρες εἰς τὴν Χιλιανδαρίου ἐγνώριζον οἱ πλεῖστοι ἑλληνικά, διατηροῦσι λαμπρὰς σχέσεις μὲ τοὺς μοναχοὺς τῶν Ἑλληνικῶν Μονῶν, τοὺς ὁποίους θεωροῦσι, παρὰ τὴν διαφορὰν τῆς ἐθνικότητος, καὶ τοὺς αἰσθάνονται ἀγαπητούς των συναδέλφους, ἔν τε τῷ θρησκευτικῷ των καὶ κοινωνικῷ των βίῳ. Τὰ διάφορα διαμερίσματα τῆς Μονῆς εἶναι πεπαλαιωμένα πρὸ ἐτῶν, μὴ ἀνακαινισθέντα καὶ ἐδῶ.
2. Ἡ ἐκκλησία των εἶναι λαμπρά, ὁμοίου τύπου πρὸς τὰς ἐκκλησίας τῶν Ἑλληνικῶν Μονῶν· εἶναι καὶ αὕτη ἐζωγραφισμένη ἐσωτερικῶς μὲ διαφόρους ἐπιγραφάς, ἄλλας Σλαβικάς, καὶ ἄλλας Ἑλληνικάς.
3. Ὅπου ὑπάρχει Ἑλληνικὴ ἐπιγραφή, ἔχει μεταφρασθῆ αὕτη, καὶ γραφῆ ἐπὶ πινακίδος διὰ γραμμάτων τοῦ ἰδίου τύπου· ἡ δὲ πινακίς, ἔχει τεθῆ ἐπὶ τῆς Ἑλληνικῆς ἐπιγραφῆς.
4. Ἡ λειτουργία γίνεται Σλαβιστί, ἀλλὰ ψάλλουσιν οὐχὶ ὡς Ῥῶσσοι, ὰλλὰ Βυζαντινά, ἐν μεταφράσει εἰς τὴν Σλαβικήν. Κατὰ τὰ λοιπά, αἱ συνήθειαι τῶν Ἑλληνικῶν Μονῶν· ἡ βιβλιοθήκη των ἐκ χειρογράφων εἶναι πλουσία, ἰδία εἰς τὴν Σλαβικήν, ἀλλὰ ἔχουσι καὶ πολλὰ Ἑλληνικὰ τοιαῦτα, ἔχουσι δὲ καὶ πλουσίαν συλλογὴν κειμηλίων.
5. Τὴ μεσημβρίαν μὲ ἐπεριποιήθησαν, παράθεσάντές μοι καλὸν γεῦμα, καθ’ ὃ μὲ ἐσυντρόφευσαν τινὲς τῶν διοικοῦντων τὴν Μονήν. Ἡ ἀδελφότης των δὲν περιλαμβάνει μόνον Σέρβους, ἀλλὰ καὶ πολλοὺς Βουλγάρους· δι’ ὃ ἐσκέπτοντο ποτὲ οἱ φανατικοὶ Βούλγαροι, νὰ μετατρέψωσι καὶ ταύτην εἰς Βουλγαρικήν.
6. Μετὰ τὸ γεῦμα, ἀπεχαιρέτησα τοὺς ἐκεῖ πατέρας· τοῖς συνέστησα, ἐάν ποτε ἐλάμβανον τὴν ἀνάγκην μου, ν’ ἀποτανθῶσιν εἰς ἐμέ. Δι’ ὃ μὲ ηὐχαρίστησαν, καὶ ἀπῆλθον διευθυνόμενος εἰς τὴν ἑτέραν Σλαβικὴν Μονήν, τοῦ Ζωγράφου. Ταύτην εἶδον μακρόθεν, ἐκ τοῦ ὑπεράνου αὐτῆς ὑψώματος. Φαίνεται ἐκεῖθεν ὡς ἀπὸ ἀεροπλάνου ὁρωμένη. Ἡ ἄποψίς της εἶναι θαυμασία.
***
7. Περιβαλλομένη ὑπὸ τῶν ὑψηλῶν τειχῶν της, δίδει τὴν ἐντύπωσιν τοῦ ἀπορθήτου, ἐντὸς τῶν τειχῶν, τὰ διάφορα διαμερίσματά της ἐν ἁρμονίᾳ, καὶ ἡ ἐκκλησία εἰς τὸ μέσον. Ἐπροχώρησα καὶ μετ’ ὀλίγον εὑρισκόμην πρὸ τῆς Μονῆς.
8. Εὑρίσκεται αὕτη ἐντὸς ῥεματιᾶς, εἰς μέρος ἔνθα πολλὰ ῥέοντα ὕδατα, δένδρα καὶ μαγευτικαὶ καὶ καταπράσιναι ἐκτάσεις.
9. Πρὸ τῆς Μονῆς εὕρηται παμμεγίστη καρυδιά, ὕψους μέχρι τεσσαράκοντα μέτρων, καὶ ἄλλα δένδρα καλύπτοντα τὴν πρὸς τῆς Μονῆς πλατεῖαν. Οἱ μοναχοὶ μὲ ὑπεδέχθησαν εὐχαρίστως. Παρετήρησα καὶ ἐνταῦθα, ὅτι οἱ πλεῖστοι ἐγνώριζον ἑλληνικά, διατηροῦσι δὲ ἀρίστας σχέσεις μετὰ τῶν μοναχῶν τῶν Ἑλληνικῶν Μονῶν.
10. Τοὺς συνδέει, ὡς παρετήρησα, ἡ ἰδιότης τῶν Ἁγιορειτῶν μοναχῶν, καὶ αὐτὸ τοὺς καθιστᾶ ὀλιγώτερον φανατικοὺς εἰς τὴν ἐθνικότητά των. Ὁ τύπος τῆς Μονῆς εἶναι ὁ αὐτὸς μὲ τὰς Ἑλληνικὰς Μονάς, ὡς καὶ τῆς ἐκκλησίας ὁ βυζαντινός, ἄλλως καὶ αὕτη πρὸ πολλῶν ἐτῶν ἦτον ἑλληνική. Ἐζωγραφισμένη καὶ αὕτη φέρει πολλαχοῦ ἑλληνικὰς ἐπιγραφάς, τὰς ὁποίας οἱ Βούλγαροι δὲν ἔσβησαν, ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα τὰς ἐκάλυψαν διὰ πινακίδων ἐξηρτημένων ἐπ’ αὐτῶν, εἰς τὰς ὁποίας ἀναγράφεται Σλαβιστὶ ἡ ἐπιγραφή. Ἡ λειτουργία γίνεται Σλαβιστί, ψάλλουσι δὲ κατὰ τὴν Βυζαντινὴν μουσικὴν καὶ οὐχὶ τετραφωνίαν· ἀλλὰ καὶ ἐνταῦθα ἀκούει τις ποτὲ κανὲν ἑλληνικόν «Ἅγιος ὁ Θεός» ἢ «Ἄξιόν Ἐστι». Εἶχον ἀναλάβει πρὶο ἑκατονταετηρίδων νὰ ψάλλωσι κατὰ τὸ ἥμισυ Ἑλληνιστί, καὶ περιορίσθη τοῦτο σήμερον εἰς ἐλάχιστα. Ἡ Μονὴ αὕτη εἶναι πλουσιωτάτη, διότι ἐκτὸς τῶν κτημάτων της, φαίνεται θὰ ἔχει σπουδαίας ἐπιχορηγήσεις παρὰ τῆς Βουλγαρικῆς Κυβερνήσεως.
11. Μὲ ἐπεριποιήθησαν καὶ ἐδῶ λαμπρά, μοῦ ἔδειξαν καὶ τὴν βιβλιοθήκην των γεμάτην ἐκ Σλαβικῶν καὶ Ἑλληνικῶν χειρογράφων, Χρυσόβουλα βυζαντινά, κ.λ.π.
12. Ἐν τῇ Μονῇ, ὑπηρετεῖ ὡς ἰατρὸς ὁ Φωκᾶς, νέος λαμπρὸς ὑπὸ πᾶσαν ἔποψιν. Τὸν ἐγνώρισα καὶ τὸν ἠρώτησα πῶς ἀπεφάσισε καὶ ἐκλείσθη ἐν Ἁγίῳ Ὄρει καὶ δὴ ἐν τῇ Βουλγαρικῇ Μονῇ. Μοὶ εἶπεν ὅτι τυχαίως ἐγνωρίσθη ἐν Ἀθήναις μετὰ μοναχῶν τῆς Μονῆς, καὶ ἐπειδὴ εἶχεν ἀνάγκην νὰ κάμει ἐπὶ ἔτη τινὰ τὴν ζωὴν τῆς ἐξοχῆς, ἀπεφάσισε καὶ ἦλθεν.
13. Ἐπειδὴ ἡ ἐποχὴ τότε ἦτο λίαν κρίσιμος, τὸν παρεκάλεσα νὰ μὲ εἰδοποιῆ μυστικά, περὶ πάσης ὑπὲρ τῆς Βουλγαρίας κινήσεως ἐν τῇ Μονῇ, ὅπερ καὶ μοῦ ὑπεσχέθη.
14. Κατοικεῖ οὗτος καὶ ἔχει τὸ ἰατρεῖόν του καὶ φαρμακεῖόν του εἰς ὡραῖον διαμέρισμα, ἐκτὸς καὶ πρὸ τῆς Μονῆς, εἰς μέρος καταπράσινον καὶ χλοερόν.
15. Ἡ Μονὴ Ζωγράφου εἶναι Κοινόβιο, καὶ ἔχει περὶ τοὺς τριακοσίους ἐν συνόλῳ μοναχούς. Ἐπανῆλθον ἐκεῖθεν εἰς Καρυάς, ὅπου παρέμεινα ἐπὶ ἑβδομάδα. Εἶχον ἤδη ἐπισκεφθῆ τὰς περισσοτέρας Μονάς.
***
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου