Κεφάλαιον Λ΄. Εἰς τὴν Σκήτην τῶν Καυσοκαλυβίων.
1. Τὰ Καυσοκαλύβια κεῖνται ἀκριβῶς εἰς τὸ νότιον μέρος τοῦ Ἄθωνος. Εἶναι Σκήτη μὲ πολλὰ Κελλία. Μακρόθεν ἐκ τῆς θαλάσσης, βλέπει τις ἔργα τεραστίας ὑπομονῆς καὶ ἐπιμονῆς λ.χ. βλέπει τις ἐπὶ βράχων νὰ ἔχωσι λαξευθῆ κλίμακες 80, 100, 150, 200 καὶ μέχρι 400 σκαλοπατίων, αἵτινες καταλήγωσιν εἰς ἓν Κελλίον, ἁρμονικώταται, ὡς νὰ εἶχον κτισθῆ.
2. Ἐκ τῆς θαλάσσης ἀνῆλθον δι’ ὁδοῦ λίαν ἀνωφεροῦς περὶ τὰ 150 μέτρα καὶ ἐκεῖθεν ἐπροχώρησα περὸ τὰ 250 ἕτερα τοιαῦτα καὶ ἀφίχθην εἰς τὸ κέντρον τῆς Σκήτης.
3. Δὲν ἐγνώριζον ἐκεῖ οὐδένα, ἐζήτησα τὸν Δικαῖον, ὅστις μοῦ εἶπεν ὅτι θὰ καταλύσω τὸ ἑσπέρας εἰς τὸν οἶκον τῶν ἀδελφῶν Ἰωσαφαίων, καὶ μὲ ὁδήγησεν ἐκεῖ.
4. Οἱ Ἰωσαφαῖοι εἶναι διακεκριμένοι ζωγράφοι· μὲ ἐδέχθησαν οὗτοι εὐχαρίστως. Ὁ οἶκός των ἀληθὲς μοναστῆρι, τὸ ἀτελιέ των εὐρυχωρότατον. Αἴθουσαν μήκους εἴκοσι μέτρων, πλάτος 12-13 καὶ μὲ δέκα καὶ πλέον ἔργα ὑπὸ κατασκευήν, μεγάλα δὲ πλάτους 0,80 καὶ μήκους 1,10 ἢ 1,20.
5. Ἡ ζωγραφική των καλὴ ἀλλ’ οὐχὶ καὶ ἀρίστη, λ.χ. δὲν ἦσαν ἀκριβῆ ἔργα τών τινα εἰς τὰς ἀναλογίας, ἰδίᾳ δὲν μοῦ ἤρεσεν ἡ διακόσμησις τῶν εἰκόνων μὲ μικρὰς χάνδρας καὶ μικρὰ ψέλια. Ἐν τούτοις οἱ Ἰωσαφαῖοι ἀπολαμβάνωσι μεγίστης ὑπολήψεως καὶ δὲν ἐπήρκουν εἰς τὰς ἐκ τοῦ χριστιανικοῦ κόσμου παραγγελίας των.
6. Ἐξῆλθον ἐκεῖθεν καὶ μετέβην εἰς ἕτερον Κελλίον, τοῦ πατρὸς Γερμανοῦ. Οἱ ἐν αὐτῷ μοναχοί, ἠσχολοῦντο μὲ τὴν ξυλογλυπτικήν.
7. Τὸ Κελλίον τοῦτο ἔχει τὴν δόξαν ὅτι κατεσκεύασε τὸ κολοσσιαῖον ἐκεῖνο ἔργον, ὅπερ καλεῖται «ἡ ἐνσάρκωσις τῆς θείας οἰκονομίας», παριστᾶ δὲ τὸν Θεὸν ἐν τῷ μέσῳ κρίνοντα τοὺς ἀνθρώπους κατὰ τὴν Δευτέραν Παρουσίαν. Ὑπάρχουσιν ἐν αὐτῷ ἑκατομμύρια ἀνθρώπων, ὧν ἄλλοι μὲν κρινόμενοι πορεύονται πρὸς τὰ ἄνω, ἄλλοι δὲ πρὸς τὰ κάτω. Τὸ ἔργον τοῦτο εἶδον ἐκτεθειμένον ἐν Καρυαῖς. Οἱ ἄνθρωποι παρίστανται ἐκεῖ ἑνὸς χιλιοστοῦ πάχους καὶ τριῶν τεσσάρων χιλιοστῶν ὕψους. Παρ’ ὅλην τὴν σμικρότητά των διακρίνει τις ἐν τῷ προσώπῳ τῶν μὲν χαράν, τῶν δὲ θλῖψιν καὶ κατήφειαν. Μοῦ εἶπον, ὁ Γερμανὸς καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ, δι’ αὐτὸ εἰργάσθησαν δέκα ἑπτὰ ἔτη μὲ ἐργαλεῖα ἀτελέστατα.
8. Τὸ ἔργον τοῦτο πρὸ τετραετίας ἐπωλήθη ἐν Ἀμερικῇ, ἀντὶ 300.000 δραχμῶν. Ὁ κυρίως ἐργασθεὶς ἐὰν δὲν ἀπατῶμαι, Συμεὼν ἐπ’ αὐτοῦ, ἄνθρωπος μετριοφρονέστατος· τὸν εἶδον, τὸν ἠρώτησα πόθεν ἔσχε τὴν ἔμπνευσιν, καὶ μοὶ εἶπεν ἐξ εἰκόνος ἐν τῇ Ῥωσσικῇ Μονῇ τοῦ Παντελεήμονος.
9. Ἠρώτησα αὐτοὺς ἂν εἶχον ἄλλα ἔργα καὶ μοῦ ἔδειξαν ἐν ξυλογλυπτικῇ τὰς εἰκόνας τῶν ἀειμνήστων βασιλέων Κωνσταντίνου καὶ Σοφίας ἁρμονικωτάτας καὶ μὲ θαυμασίας ἀναλογίας, πανομοιότυπα δὲ τῶν πρωτοτύπων. Ἐπίσης, μοῦ ἔδειξεν ἀρξάμενον τότε, νέον σοβαρὸν ἔργον των, μήκος ἑνὸς περίπου μέτρου, τὸ Ἅγιον Ὄρος ἐν ξυλογλυπτικῇ· ὅπερ σημειωθήτω ὅτι καίτοι μέχρι σήμερον παρῆλθον δώδεκα ἔτη καὶ ἀκόμη δὲν ἔληξεν! -Πῶς, ἠρώτησα, θὰ ἐξεύρητε ἀναλογίας ὑπὸ κλίμακα; -Ἐξησφαλίσθησαν αὐταί, μοὶ ἀπαντᾶ ὁ Γερμανός· βάσιν ἔχομεν τὸν χάρτην τοῦ Αὐστριακοῦ Ἐπιτελείου. Ἐφωτογραφίσαμεν δὲ ὅλα τὰ σημεῖα τοῦ Ἁγίου Ὄρους, ἀπὸ τῆς χερσονήσου τοῦ Ξέρξου μέχρι τοῦ Ἄθωνος, ἐκ διαφόρων σημείων, καὶ οὕτω θὰ ἐπιτύχωμεν τῇ βοηθείᾳ καὶ ἄλλων βοηθημάτων ἅτινα ἔχομεν, θαυμασίας ἀναλογίας, καὶ ἀπόλυτον ἀκρίβειαν ἐν σχέσει πρὸς τὴν πραγματικότητα. Θ’ ἀποδοθῶσιν εἰς τὸ ἔργον ὄρη, βουνά, ῥεματιές, παραλίαι, Μοναστήρια, Σκῆται, Κελλία, μὲ ἀπόλυτον ἀκρίβειαν καὶ ἀναλογίαν.
10. Τῇ ἀληθείᾳ, γιγάντιον ἔργον! ἀλλ’ ἡ θαυμασία ἐπιτυχία τοῦ πρώτου, δίδει τὸ ἐνδόσιμον νὰ πιστεύσει τις ὅτι καὶ τοῦτο θὰ ἐπιτύχει.
11. -Πόθεν κατάγεσαι, πάτερ Γερμανέ; -Ἐξ Εὐβοίας. -Ἄ, εἴμεθα καὶ συμπολῖται. –Ναί. Εἰς ἰδιαίτερον διαμέρισμά του βλέπω διάφορα φάρμακα. –Τί, ἔχεις καὶ φαρμακεῖον ἐδῶ; -Ἔχω ὀλίγας ἰατρικὰς γνώσεις. Οἱ ἐδῶ ἀσκηταί, μὴ ἔχοντες ἰατρόν, μὲ συμβουλεύονται καὶ τοῖς χορηγῶ φάρμακα καὶ οὕτω ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἔγινα ἰατρός των χωρὶς νὰ τὸ θέλω, πολὺ δὲ περισσότερον, χωρὶς νὰ τὸ ἐπιδιώξω.
12. Ἀπεχαιρέτησα τὸν συμπολίτην μου Γερμανόν, καὶ τοὺς ἀδελφούς του, οἵτινες, προσεφέρθησαν νὰ μὲ περιποιηθοῦν, καὶ εἰς οὓς εὐχαριστῶν, ἀπήντησα ὅτι ἔχω ὑποσχεθῆ εἰς τοὺς Ἰωσαφαίους, καὶ ὅτι εἰς νέαν μου ἐπίσκεψιν εἰς Καυσοκαλύβια, θὰ τοὺς εὐχαριστήσω δεχόμενος τὴν ξενείαν των, καὶ ἐξῆλθον τοῦ θαυμασίου ἐκείνου Κελλίου.
***
Κεφάλαιον ΛΑ΄.
1. Ὁ ἥλιος ἐπλησίαζε πρὸς τὴν δύσιν. Τὸ θέαμα ἐπὶ τοῦ συνόλου τῶν Καυσοκαλυβίων παρεῖχε μεγαλειῶδη ἄποψιν. Ἐδῶ, σκάλες μὲ πεπαλαιωμένα ἐκ τῆς παρόδου τοῦ χρόνου σκαλοπάτια, καταλήγουσαι ὑψηλὰ εἰς ἓν Κελλίον. Ἐκεῖ, ἐπὶ ἀπροσίτων βράχων, ἄλλα Κελλία. Ἵνα σκαλισθῆ ἐπὶ τῶν βράχων ἐκείνων μία ἐξ ἐκείνων τῶν κλιμάκων, ὑπελόγισα ἀπήτει ἐργασίαν δύο γενεῶν ἀνθρώπων, δηλαδὴ πεντήκοντα καὶ πλέον ἐτῶν. Τί σημασία ἔχουν διὰ τὸν ἀσκητὴν τὰ ἔτη; Κάποτε θὰ τελειώσει τὸ ἔργον, ἂν ὄχι ἐπ’ αὐτοῦ, ἐπὶ ἀνθρώπων τῆς δευτέρας ἢ καὶ τρίτης ἀκόμης γενεᾶς!
2. Ἔσπευσα καὶ ἐπανῆλθον εἰς τὴν κεντρικὴν ἐκκλησίαν, ἐζήτησα καὶ αὖθις τὸν Δικαῖον, νὰ παρεκάλεσα νὰ μοῦ δείξει αὐτήν, καθόσον τὴν ἐπαύριον θὰ ἔφευγον λίαν πρωΐ. –Διατί δὲν κάθεσαι; -Διότι, ὅ,τι ἤθελον νὰ ἴδω εἶδον καὶ θεωρῶ περιττὸν νὰ σᾶς ἀπασχολῶ περισσότερον. Ἡ ἐκκλησία των ἦτο παλαιά, βυζαντινοῦ ῥυθμοῦ, ἐζωγραφισμένη, ἀρκετὰ μεγάλη. Ἀφιερώματα καὶ ἐκεῖ ἐπὶ ἀφιερωμάτων καὶ κειμήλια ἐπὶ κειμηλίων. Παρεκάλεσα ἐν τέλει τὸν Δικαῖον νὰ μὲ ὁδηγήσει εἰς Κελλίον οὐχὶ τρόπον τινὰ τῆς ἀριστοκρατίας ἀλλὰ πτωχικὸν τοιοῦτον.
3. Ἠννόησεν ὁ Δικαῖος τὶ ἤθελον καὶ ὁδηγεῖ εἰς ἓν τοιοῦτον μικρὸν ἰσόγειον. Παρατηρῶ ἐν αὐτῷ δύο γέροντας καὶ ἕνα νέον ἀσκητάς, οἵτινες μὲ ὑπεδέχθησαν. Ἀπόλυτος τάξις ἐπεκράτει ἐν τῷ Κελλίῳ ἐκείνῳ καὶ καθαριότης. Εἶδον δὲ τοὺς ἀσκητὰς ἀσχολουμένους νὰ κατασκευάζωσι κοχλιάρια ἐκ ξύλου ἢ πετόνια, μὲ ἐπιγραφὰς μερικά· Ἀνδριανός, Ἄνθιμος, κ.λ.π. Τοὺς ἠρώτησα πῶς ζοῦν, καὶ μοῦ ἀπήντησαν, ὅτι ἐκ τῆς κατασκευῆς εἰδῶν ξυλογλυπτικῆς, ἐκτελοῦν παραγγελίας μοναχῶν ἐν ταῖς Μοναῖς, ἰδιωτῶν καὶ διαφόρων ἄλλων, ὧν γράφουσιν ἢ μᾶλλον σκανίζουσι τὰ ὀνόματα ἐπὶ τῶν πραγμάτων, ἅτινα παρήγγειλαν οὗτοι, ὅταν τὸ ζητήσωσι.
4. Ἐκεῖθεν, μεταβαίνομεν εἰς ἕτερον παρακείμενον Κελλίον, μοῦ ἔδειξαν ἐκεῖ ἐσκαλισμένας εἰκόνας τῆς Παναγίας καὶ Ἁγίων εἰς μέγεθος δέκα πόντων πλάτους καὶ δώδεκα μήκους· ἀλλὰ μετὰ τοσαύτης τέχνης καὶ ἀκριβείας καὶ ἀναλογίας, ὥστε νὰ σκεφθῶ ὅτι ζωγράφος μὲ χρωστῆρα ἦτο ἀδύνατον νὰ ἐπιτύχει τὴν ἁρμονίαν ἐκείνην χαρακτήρων. Ἐθαύμαζα δὲ πῶς ἀπεδόθησαν ἐν ξυλογλυπτικῷ ἔργῳ.
5. Ἐπανῆλθον εἶτα εἰς τὸν οἶκον τῶν Ἰωσαφαίων, ἀφοῦ ηὐχαρίστησα τὸν Δικαῖον, διὰ τοὺς κόπους εἰς οὓς ὑπεβλήθη χάριν ἐμοῦ.
6. Οἱ Ἰωσαφαῖοι μὲ ἐπεριποιήθησαν λαμπρᾶ. Μοῦ παρέθηκαν ἰχθῦς καὶ οἶνον ἀπὸ κληματαριὲς καὶ ἐδῶ. –Θὰ μοὶ δώσητε αὔριον πρωΐ, ἕνα ὑπηρέτην σας νὰ μὲ ὁδηγήσει εἰς τὴν ὥραν σχεδὸν ἀπέχουσαν ἐντεῦθεν Σκήτην τοῦ Προδρόμου; -Εὐχαρίστως, λυπούμεθα δέ, διότι δὲν ἐπιτρέπει τὸ ἄβατον τοῦ μέρους καὶ κρημνῶδες νὰ σοῦ δώσωμεν καὶ ζῶον νὰ μεταβῆς ἔφιππος. Μετὰ τὸ φαγητὸν ἐκοιμήθην εἰς κλίνην καθαρωτάτην ὕπονον βαθὺν καὶ ἀναπαυτικώτατον, καθόσον τὴν ἡμέραν ἐκείνην εἶχον ὑπερβολικὰ κουρασθῆ ἀπὸ τῆς Ἁγίας Ἄννης μέχρις ἐκεῖ.
7. Τὴν ἑπομένην ἠγέρθην, μόλις ἐξημέρωσεν, ἔλαβον ἕνα καφέ, ηὐχαρίστησα καὶ ἀπεχαιρέτησα τοὺς ἀδελφοὺς Ἰωσαφαίους καὶ ὁδηγούμενος παρὰ ὑπηρέτου των, ἐτράπην πρὸς τὴν Σκήτην τοῦ Προδρόμου, ἥτις ὡς γνωστὸν εἶναι Ῥουμανική.
***
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου