ΣΚΗΤΗ ΑΓΙΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ
Πιὸ κάτω, συναντάμε μία διακλάδωση στὰ ἀριστερΆ. Ἡ πινακίδα γράφει: «Σκήτη Ἁγίου Δημητρίου καὶ Κελλιά». Ἀκολουθῶντας τὴν διακλάδωση, συναντάμε μετὰ ἀπὸ λίγο ἕναν κατηφορικὸ δρόμο στὰ δεξιά. Περνᾶμε ἀπὸ μία Καλύβα μὲ ὀγκώδη ἀτύμπανο τροῦλλο καὶ φτάνουμε στὸ συγκρότημα τοῦ Κυριακοῦ τῆς Σκήτης, ποὺ βρίσκεται σὲ ὑψόμετρο ἑκατὸν σαράντα μέτρων. Ἡ Σκήτη τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, εἶναι ἰδιόῤῥυθμη. Εἶναι χτισμένη στὴν θέση τοῦ ἀρχαῖου μονυδρίου τοῦ Χαλκέως τοῦ 10ου αἰῶνος. Ἡ ἀνοικοδόμησή της εἶναι ἔργο τῶν Βατοπεδινῶν μοναχῶν· Φιλοθέου προϊσταμένου, Παϊσίου σκευοφύλακος, Στεφάνου καὶ Σιλβέστρου τῶν ἱερομονάχων καὶ τοῦ πρώην Μητροπολίτη Ἄρτης καὶ Ναυπάκτου Νεοφύτου. Ἀναγνωρίστηκε ὡς Σκήτη τὸν 18ο αἰῶνα. Ὁ κανονισμός της χρονολογεῖται ἀπὸ τὸ 1729 καὶ τὴν ἀναφέρει ὡς Σκήτη τοῦ Χαλκέως.
Ὁ κανονισμός, ὁρίζει τὴν κτηματικὴ ἔκταση τῆς Σκήτης, καθὼς καὶ τὶς ὑποχρεώσεις τῶν σκητιωτῶν μοναχῶν ἔναντι τῆς κυρίαρχης Μονῆς. Κάθε σκητιώτης κατέβαλλε ¾ γροσίου ἐτησίως στὴν Μονή, καὶ εἶχε τὴν ὑποχρέωση νὰ κατεβαίνει στὸν ἀρσανὰ ὅταν ἔφτανε τὸ πλοῖο τῆς Μονῆς μὲ σιτάρι ἀπὸ τὰ μετόχια, γιὰ νὰ βοηθήσει στὴν ἐκφόρτωση. Καὶ ὅποτε ὁ προεστὸς τῆς Μονῆς πήγαινε στὴν Σκήτη γιὰ τὴν ἐγκαθίδρυση νέου Δικαίου, ὁ απερχόμενος Δικαῖος ὄφειλε νὰ καταβάλει πέντε γρόσια ἀπὸ τὰ ἔσοδα τοῦ Κυριακοῦ καὶ τετρακόσιες ξύλινες κουτάλες ἀπὸ τοὺς πατέρες τῆς Σκήτης ὡς εὐλογία.
Σήμερα, οἱ περισσότερες Καλύβες τῆς Σκήτης εἶναι ἐγκαταλειμμένες καὶ ἀκατοίκητες καὶ ὁ δρόμος γιὰ τὴν Σκήτη εἶναι συχνά κλειστὸς μὲ φράκτη ἀπὸ συρματόπλεγμα καὶ μία ἐπιγραφὴ συμβουλεύει τοὺς προσκυνητὲς νὰ προσέχουν τὶς ντουφεκιὲς καὶ τὶς παγίδες.
Τὸ Κυριακό, εἶναι ἀφιερωμένο στὸν Ἅγιο Δημήτριο καὶ χρονολογεῖται ἀπὸ τὴν Βυζαντινὴ ἐποχή. Σύμφωνα μὲ τὴν παράδοση, ἐδῶ εἶχε χτίσει ναό ἀφιερωμένο στὴν Θεοτόκο ὁ Ἅγιος Δημήτριος καὶ μετὰ τὸ μαρτύριό του τὸ 306, ὁ ναὸς τιμήθηκε στὴν μνήμη του. Πρόκειται δηλαδή, γιὰ ἕναν ἀπὸ τοὺς τρεῖς παλαιότερους ναοὺς τοῦ Ἄθω, μαζί μὲ τὸ καθολικὸ τῆς Μονῆς Κωνσταμονίτου καὶ τὸν ναό τοῦ Τιμίου Προδρόμου στὴν Μονὴ Ἰβήρων. Κατ’ ἄλλη ἐκδοχή, τὸν ναὸ τὸν ἔχτισαν συγγενεῖς τοῦ Ἁγίου μετὰ τὸ μαρτύριό του. Ἔξοχο εἶναι τὸ μαρμαροθέτημα τοῦ 12ου ἢ 13ου αἰῶνος στὸ δάπεδο τοῦ κυρίως ναοῦ. Οἱ τοιχογραφίες τῆς λιτῆς καὶ τοῦ κυρίως ναοῦ ἔγιναν τὸ 1755. Στὸν ἀνατολικὸ τοῖχο τῆς λιτῆς εἰκονίζονται σὲ διαδοχικὲς ζῶνες θαύματα τοῦ Ἁγίου Δημητρίου. Στὸ ὑπέρθυρο τῆς εἰσόδου στὸν κυρίως ναό εἰκονίζεται ἡ Θεοτόκος ἀνάμεσα στὸν Ἅγιο Δημήτριο καὶ στὸν Ἅγιο Γρηγόριο τὸν Παλαμᾶ. Ἡ ἀπεικόνιση τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου ἴσως ἀπηχεὶ τὴν ἀναβίωση τοῦ ἐνδιαφέροντος γιὰ τὸν Ἡσυχασμό, ποὺ ἦρθε μὲ τοὺς Κολλυβάδες, ἀλλὰ δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦμε ὅτι ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς συγκαταλέγεται καὶ μεταξὺ τῶν Βατοπεδινῶν Ἁγίων. Εἶναι ἐπίσης πιθανόν, ἡ ἀπεικόνισή του νὰ συνδέεται μὲ τὸ γεγονὸς ὅτι εἶναι μαζί μὲ τὸν Ἅγιο Δημήτριο συμπολιοῦχος τῆς Θεσσαλονίκης. Τὸ ἐνδεχόμενο αὐτὸ ἐνισχύεται ἀπὸ τὴν ἀπεικόνιση σειρᾶς Θεσσαλονικέων Ἁγίων στὸ ἱερὸ (Βασίλειος, Νήφων, Θεωνᾶς, Ἰωσήφ, Σιλουανός). Ἡ απεικόνιση τοῦ Ἁγίου Νεομάρτυρος Ἀναστασίου τοῦ ἐν Θεσσαλονίκῃ ποὺ μαρτύρησε τὸ 1794, σλαβόφωνου ἀπὸ τὴν Στρώμνιτσα, ἴσως συνδέεται μὲ τὸ γεγονός ὅτι κατὰ τὸν 19ο αἰῶνα, ἐγκαταβίωναν στὴν Σκήτη Βούλγαροι μοναχοί.
Οἱ τοιχογραφίες τοῦ ἐξωνάρθηκα τοῦ 1806 εἶναι ἔργο τῶν ζωγράφων Βενιαμὶν καὶ Ζαχαρία, ἀνιψιῶν τοῦ Αγιογράφου Μακαρίου ἀπὸ τὴν Γαλάτιστα τῆς Χαλκιδικῆς. Τὸ ξυλόγλυπτο ἐπίχρυσο τέμπλο ἔχει σαφέστατα στοιχεῖα μπαρόκ. Εἶναι φανερό, ἀπὸ ἴχνη στοὺς πεσσούς, ποὺ χωρίζουν τὶς κόγχες τοῦ ἱεροῦ, ὅτι ὑπῆρχε παλαιότερο μαρμάρινο τέμπλο.
***
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου